Kayıtlar

Anadolu’da Rayların İzinde bir Coğrafya: Doğu Ekspresi

-
İç Anadolu’nun Bozkır Platolarından Doğu Anadolu’nun Yüksek Volkanik Yaylalarına Uzanan Zaman ve Mekân Yolculuğu Bozkırın Ufku: Ankara Çanağı ve İç Anadolu Aşınım Platoları Ankara Garı’ndan gün batımına doğru süzülen tren, paleocoğrafik açıdan Neojen dönemine ait gölsel çökellerle kaplanmış Ankara Çanağı’ndan doğuya doğru tırmanışına başlar. Pencereden dışarı bakıldığında, yatay duruşlu tortul tabakaların yarı kurak iklim şartları altında aşınmasıyla oluşmuş plato düzlükleri ve aşınım yüzeyleri göze çarçar. Raylar, Kızılırmak’ın büklümler çizerek vadisini derinleştirdiği Irmak yarmasına ulaştığında, akarsunun menderesli yatak yapısı ve alüvyal taraçaları belirginleşir. Burada rüzgârın kuru kokusu ile bozkırın sarı otsu örtüsü birleşir; step florasının egemen olduğu bu coğrafyada rüzgârla dalgalanan otlar mevsime göre renk değiştirir. Kayseri’ye yaklaşıldığında ufku, Kuaterner volkanizmasının en görkemli yapılarından biri olan Erciyes Dağı Stratovolkanı kaplar. Çevresindeki ignimbrit...
Yorum Gönder
Devamı

Yeryüzü Hikayeleri - Akdeniz’in Tektonik ve Uygarlık Patikası: Likya Yolu

-
Resim
Zamanın Kalker Kayalara Kazındığı, Akdeniz Makilerinin Kekik Kokusuyla Yontulduğu Antik Adımlar Likya Yolu, Teke Yarımadası’nın orojenik hareketlerle şahlanmış kireçtaşı platolarının ve karstik topoğrafyasının kalbinde uzanır. Mezozoik Dönem’e ait neritik kireçtaşlarının Neotetis Okyanusu’nun kapanma sürecinde sıkışarak yükselmesi, sarp fay dikliklerini ve Akdeniz’e dik inen mağrur kütleleri doğurmuştur. Fethiye’nin deniz seviyesinden (0 m) başlayan yolculuk, kalker yamaçları tırmanarak Babadağ’ın (2000 m) eteklerini adımlatır. Solunuzda lagün oluşumuyla durağanlaşan Ölüdeniz’i izlerken, lapyalarla dilimlenmiş sert kayalıkların sıcaklığını hissedersiniz. 15. kilometrede ulaşılan Faralya (350 m), Kelebekler Vadisi’nin fay kontrolleri altında oluşmuş dik uçurumları üzerine tünemiştir. Kanyon tabanına dik inen falezler, paleocoğrafik deniz seviyesi değişimlerinin ve dalga aşınımının aşamalı kanıtıdır. 28. kilometredeki Kabak Koyu (50 m) ise akarsuların ve kütle hareketlerinin karstik y...
Devamı

Karakoram Yolu: Bulutların ve Kayaların Kadim Geçidi

-
Resim
Karakoram Yolu: Bulutların ve Kayaların Kadim Geçidi Dünyanın Çatısında Asya’nın Kalbine Dokunan Tektonik ve Beşeri Bir Senfoni Gökyüzüne Dokunan Kayaların Masalı: Jeolojik Temeller ve Vadiler İslamabad'ın nemli ve sıcak ovalarından kuzeye doğru kıvrılan asfalt şerit, yalnızca iki ülkeyi —Pakistan ile Çin’i— birleştirmekle kalmaz; yer kürenin devasa tektonik hamurunun hırsla yoğrulduğu bir jeolojik kabileler alanına adım atmanızı sağlar. Karakoram Yolu (KKH), Avrasya Levhası ile Hint Alt Kıtası'nın onlarca milyon yıl önce başlattığı ve halen devam eden görkemli çarpışmasının tam merkezinden geçer. Seyahat ederken sağınızda ve solunuzda beliren o heybetli duvarlar, sıradan dağ sırtları değildir. Burası, yılda birkaç milimetre yükselmeye devam eden canlı, nefes alan bir kütledir. Nanga Parbat'ın (8.126 m) vahşi ve dik yüzlerini izlerken yer çekiminin ve metamorfik kayaların gücünü hissetmemek imkânsızdır. Gözlerinizin önünde uzanan gnays, şist ve mermer katmanları, derin ...
Yorum Gönder
Devamı

Theatrum Orbis Terrarum

-
Resim
-Fotoğraf. M. F. Karadoğan- İspanya'nın En Eski Gözlemevinde Saklanan "Kutsal Kâse": Abraham Ortelius'un Theatrum Orbis Terrarum'u İspanya'nın Cádiz kentinde, San Fernando Kraliyet Deniz Gözlemevi'nde (Real Observatorio de Marina de San Fernando) korunan nadir bir eser, haritacılık tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir. Bu eser, Abraham Ortelius tarafından hazırlanan ve 1570 yılında ilk kez yayımlanan Theatrum Orbis Terrarum (Dünya Görünümü Sahnesi) adlı atlasın bir nüshasıdır. Kartografya dünyasında adeta "Kutsal Kâse" (Holy Grail) olarak nitelendirilen bu kitap, modern atlas kavramının doğuşunu temsil eder ve 16. yüzyılın coğrafi bilgi birikimini tek bir ciltte toplayan ilk sistematik çalışmadır. Neden Bu Kadar Önemli? 1. Dünyanın İlk Modern Atlası Ortelius'tan önce haritalar genellikle tek tek sayfalar, farklı boyutlarda paftalar veya el yazması belgeler halinde dolaşıyordu. Farklı ölçekler, stiller ve formatlar nedeniyl...
Yorum Gönder
Devamı

Kanada'nın En Büyük Gölleri

-
Resim
  Kanada'nın eyalet ve bölgelerinde yer alan en büyük göller, Büyük Göller'in iç deniz benzeri yapısından geniş kuzey havzalarına ve hidroelektrik rezervuarlarına kadar çeşitlilik gösterir. "Eyalet veya bölge bazında Kanada'nın en büyük gölleri" sorusuna hızlı bir yanıt vermek gerekirse, Ontario'daki Superior Gölü ile başlar (82.100 km² / 31.700 mil²). Bunu, Kuzeybatı Toprakları'ndaki Great Bear Gölü (31.328 km² / 12.100 mil²) ve Manitoba'daki Winnipeg Gölü (24.514 km² / 9.465 mil²) izler. Nunavut'taki Nettilling Gölü, Baffin Adası'nda 5.542 km² (2.140 mil²) alanı kaplarken, Prince Edward Adası'ndaki (PEI) Graham Rogers Gölü ise yalnızca 1,87 km² (0,72 mil²) büyüklüğündedir. Göllerin boyutları, suyun hareketini de etkiler. Örneğin, Winnipeg Gölü'nün havzası dört eyalete ve ABD'nin bazı bölgelerine yayılır; bu durum besin maddelerini yoğunlaştırarak alg patlamaları ve zebra midyeleri gibi sorunları artırır. Başka bölgelerde ise ...
Yorum Gönder
Devamı

Twisted Hoodoo

-
Resim
  Twisted Hoodoo Bu tehlikeli jeolojik arazi formu Twisted Hoodoo olarak adlandırılır ve hava koşulları ile erozyon süreçlerinin çarpıcı bir denge eylemine yol açabileceğinin uç bir örneğidir. Utah'taki Grand Staircase-Escalante Ulusal Anıtı'nda bulunan Twisted Hoodoo, Amerika Birleşik Devletleri'nin güneybatısındaki Colorado Platosu içinde bulunan binlerce hoodoo'dan biridir; en bilinen alanlar Bryce Canyon Ulusal Parkı ve Goblin Valley Eyalet Parkıdır. Arizona-Utah sınır bölgesinde hoodoos'un yüksek yaygınlığı, alttaki Entrada Kumtaşını korumasının bir sonucudur. Yüzyıllar süren erozyon ve hava koşullarının bir ürünü olan bu dengeleyici kaya kuleleri, daha dirençli, sert tabakalar - bu durumda Dakota Kumtaşı - daha yumuşak ve daha az dirençli jeolojik katmanları - örneğin Entrada Kumtaşı - rüzgar, yağmur ve buzdan koruduğunda oluşur. Bu süreç, Colorado Platosunun bu bölümünde daha da belirginleşiyor çünkü Morrison ve Cedar Mountain formasyonlarının olağan katmanla...
Yorum Gönder
Devamı

700 Milyon Yıl Önceki Kartopu Dünyası

-
Resim
  Bilim insanları, Dünya tarihindeki en düşük okyanus sıcaklığını kaydetti Kriyojenyen dönemde Dünya'yı gösteren görsel Bu jeolojik dönem 850 ila 635 milyon yıl önce sürmüş ve tüm Dünya'yı kaplayan birkaç küresel buzulu kapsamıştır ('Kartopu Dünya' hipotezi). Bu, Sturtian buzullanması sırasında (750 ila 700 milyon yıl önce) Dünya'nın yaşadığı ve Rodinia süper kıtasının parçalanmaya başladığı bir dönemdir. Mikkel Juul Jensen, Bilim Fotoğraf Kütüphanesi Okyanusların Buz Gibi Sırrı  Yaklaşık 700 milyon yıl önce yaşanan "Kartopu Dünyası" olayı. Bu dönemde gezegenimiz, yüzlerce metre kalınlığında bir buz tabakasıyla kaplanmıştı. Okyanuslar donmamıştı ama inanılmaz derecede soğuktu. Yeni bir araştırma, bu antik okyanusların sırlarını açığa çıkarıyor ve yaşamın nasıl hayatta kaldığını daha da merak uyandırıcı hale getiriyor. Gelin, bu buzlu maceraya birlikte göz atalım. Kartopu Dünyası Nedir ve Neden Önemli? Dünya'nın Cryogenian Dönemi'nde (yaklaşık 720-6...
Yorum Gönder
Devamı